(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 081

॥ శ్రీః ॥
3.81. అధ్యాయః 081
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
పులస్త్యేన భీష్మంప్రతి నానాతీర్థమహిమానువర్ణనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

పులస్త్య ఉవాచ। 3-81-0x(1986)(19076)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర కురుక్షేత్రమభిష్టుతం।
పాపేభ్యోవిప్రముచ్యంతే తద్గతాః సర్వజంతవః ॥ 3-81-1(19077)
కురుక్షేత్రం గమిష్యామి కురుక్షేత్రే వసాంయహం।
య ఏవం సతతం బ్రూయాత్సోఽపి పాపైః ప్రముచ్యతే ॥ 3-81-2(19078)
పాంసవోఽపికురుక్షేత్రే వాయునా సముదీరితాః।
అపిదుష్కృతకర్మాణం నయంతి పరమాం గతిం ॥ 3-81-3(19079)
దక్షిణేన సరస్వత్యా దృషద్వత్యుత్తరేణ చ।
యే వసంతి కురుక్షేత్రే తే వసంతి త్రివిష్టపే ॥ 3-81-4(19080)
తత్ర మాసం వసేద్ధీరః సరస్వత్యాం యుధాంవర।
యత్రబ్రహ్మాదయో దేవా ఋషయః సిద్ధచారణాః ॥ 3-81-5(19081)
గంధర్వాప్సరసో యక్షాః పన్నగాశ్చ మహీపతే।
బ్రహ్మక్షేత్రం మహాపుణ్యమభిగచ్ఛంతి భారత ॥ 3-81-6(19082)
మనసాఽప్యభికామస్య కురుక్షేత్రం యుధాంవర।
పాపాని విప్రణశ్యంతి బ్రహ్మలోకం చ గచ్ఛతి ॥ 3-81-7(19083)
గత్వా హి శ్రద్ధయా యుక్తః కరుక్షేత్రం కురూద్వహ।
రాజసూయాశ్వమేధాభ్యాం ఫలమాప్నోతి మానవః ॥ 3-81-8(19084)
తతశ్చ మంతుకం రాజంద్వారపాలం మహాబలం।
యక్షం సమభివాద్యైవ గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-9(19085)
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ విష్ణో స్థానమనుత్తమం।
సతతం నామ రాజేంద్ర యత్రసన్నిహితో హరిః ॥ 3-81-10(19086)
తత్రస్నాత్వాఽర్చయిత్వా చ త్రిలోకప్రభవం హరిం।
అశ్వమేధమవాప్నోతి విష్ణులోకం చ గచ్ఛతి ॥ 3-81-11(19087)
తతః పరిప్లవం గచ్ఛేత్తీర్థం త్రైలోక్యవిశ్రుతం।
అగ్నిష్టోమాతిరాత్రాభ్యాం ఫలం ప్రాప్నోతి భారత ॥ 3-81-12(19088)
పృథివీతీర్థమాసాద్య గోసహస్రఫలం లభేత్।
తతః శాలూకినీ గత్వా తీర్థసేవీ నరాధిప ॥ 3-81-13(19089)
దశాశ్వమేధే స్నాత్వా చ తదేవ ఫలమాప్నుయాత్।
సర్పదర్వీం సమాసాద్య నాగానాం తీర్థముత్తమం ॥ 3-81-14(19090)
అగ్నిష్టోమమవాప్నోతి నాగలోకం చ విందతి।
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ ద్వారపాలమరుంతుకం ॥ 3-81-15(19091)
తత్రోష్య రజనీమేకాం గోసహస్రఫలం లభేత్।
తతః పంచనదం గత్వా నియతో నియతాశనః ॥ 3-81-16(19092)
కోటితీర్థముపస్పృశ్య హయమేధఫంల లభేత్।
అశ్వినోస్తీర్థమాసాద్య రూపవానమిజాయతే ॥ 3-81-17(19093)
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ వారాహం తీర్థముత్తమం।
విష్ణుర్వారాహరూపేణ పూర్వం యత్ర స్థితో విభుః ॥ 3-81-18(19094)
తత్రస్నాత్వా నరశ్రేష్ఠ అగ్నిష్టోమఫలం లభేత్।
తతో జయంత్యాం రాజేంద్ర సోమతీర్థం సమావిశేత్ ॥ 3-81-19(19095)
స్నాత్వా ఫలమవాప్నోతి రాజసూయస్య మానవః।
ఏకహంసే నరః స్నాత్వా గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-20(19096)
శతశౌచం సమాసాద్య తీర్థసేవీ నరాధిప।
పౌండరీకమవాప్నోతి కృతశౌచో భవేచ్చ సః ॥ 3-81-21(19097)
తతో ముంజవటం నామ స్థాణోః స్థానం మహాత్మనః।
ఉపోష్య రజనీమేకాం గాణపత్యమవాప్నుయాత్ ॥ 3-81-22(19098)
తత్రైవ చ మహారాజ యక్షిణీ లోకవిశ్రుతా।
తాం చాభిగంయరాజేంద్ర సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్ ॥ 3-81-23(19099)
కురుక్షేత్రస్ తద్ద్వారం విశ్రుతం భరతర్షభ।
ప్రదక్షిణముపావృత్య తీర్థసేవీ సమాహితః ॥ 3-81-24(19100)
సంమితే పుష్కరాణాం చ స్నాత్వాఽర్చ్య పితృదేవతాః।
జామదగ్న్యేన రామేణ కృతం తత్సుమహాత్మనా ॥ 3-81-25(19101)
కృతకృత్యో భవేద్రాజన్నశ్వమేధం చ విందతి।
తతో రామహ్రదానార్చ్ఛేత్తీర్థసేవీ సమాహితః ॥ 3-81-26(19102)
తత్రరామేణ రాజేనద్రతరసా దీప్తతేజసా।
క్షత్రముత్సాద్ వీరేణ హ్రదాః పంచ నివేశితాః ॥ 3-81-27(19103)
పూరయిత్వా నరవ్యాఘ్ర రుధిరేణేతి నః శ్రుతం।
పితరస్తర్పితాః సర్వే తథైవ ప్రపితాగహాః ॥ 3-81-28(19104)
తతస్తే పితరః ప్రీతా రామమూచుర్నరాధిప।
రామరామ మహాభాగ ప్రీతాః స్మ తవ భార్గవ ॥ 3-81-29(19105)
అనయా పితృభక్త్యా చ విక్రమేణ చ తే విభో।
వరం వృణీష్వ భద్రం తే కిమిచ్ఛసి మహాద్యుతే ॥ 3-81-30(19106)
ఏవముక్తః స రాజేంద్ర రామ ప్రహరతాంవరః।
అబ్రవీత్ప్రాంజలిర్వాక్యం పితౄన్స గగనే స్థితాన్ ॥ 3-81-31(19107)
భవంతో యది మే ప్రీతా యద్యనుగ్రాహ్యతా మయి।
పితృప్రసాదాదిచ్ఛేయం తపఃస్వాధ్యయనం పునః ॥ 3-81-32(19108)
యచ్చ రోషాభిభూతేన క్షత్రముత్సాదితం మయా।
తతశ్చ పాపాన్ముచ్యేయం యుష్మాకం తేజసాఽప్యహం ॥ 3-81-33(19109)
హ్రదాశ్చ తీర్థభూతా మే భవేయుర్భువి విశ్రుతాః।
ఏతచ్ఛ్రుత్వా శుభం వాక్యం రామస్య పితరస్తదా ॥ 3-81-34(19110)
ప్రత్యూచుః పరమప్రీతా రామం హర్పసమన్వితాః।
తపస్తే వర్ధతాం భూయః పితృభక్త్యా విశేషతః ॥ 3-81-35(19111)
యచ్చ రోపాభిభూతేన క్షత్రముత్సాదితం త్వయా।
తతశ్చ పాపాన్ముక్తస్త్వం పాతితాస్తే స్వకర్మభిః ॥ 3-81-36(19112)
హ్రదాశ్చ తవ తీర్థత్వం గమిష్యంతి న సంశయః।
హ్రదేషు తేషు యః స్నాత్వా పితౄన్సంతర్పయిష్యతి ॥ 3-81-37(19113)
పితరస్తస్ వై ప్రీతా దాస్యంతి భువి దుర్లభం।
ఈప్సితం చ మనఃకామం స్వర్గలోకం చ శాశ్వతం ॥ 3-81-38(19114)
ఏవం దత్త్వా వరాన్రాజన్రామస్య పితరస్తదా।
ఆమంత్ర్య భారగ్వం ప్రీత్యా తత్రైవాంతర్హితాస్తతః ॥ 3-81-39(19115)
ఏవం రామహ్రదాః పుణ్యా భార్గవస్య మహాత్మనః।
స్నాత్వా హ్రహేషు రామస్య బ్రహ్మచారీ శుచివ్రతః ॥ 3-81-40(19116)
రామమభ్యర్చ్య రాజేంద్ర లభేద్బహు సువర్ణకం।
వంశమూలకమాసాద్య తీర్థసేవీ కురూద్వహ ॥ 3-81-41(19117)
స్వవంశముద్ధరేద్రాజన్స్నాత్వా వై వంశమూలకే।
కాయశోధనమాసాద్య తీర్థం భరతసత్తమ ॥
శరీరశుద్ధిః స్నాతస్య తస్మింస్తీర్థే న సంశయః। 3-81-42(19118)
శరీరశుద్ధిః స్నాతస్య తస్మింస్తీర్థే న సంశయః।
శుద్ధదేహశ్చ సంయాతి యుభాఁల్లోకాననుత్తమాన్ ॥ 3-81-43(19119)
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ తీర్థం త్రైలోక్యవిశ్రుతం।
లోకా యత్రోద్ధృతాః పూర్వం విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా ॥ 3-81-44(19120)
లోకోద్ధారం సమాసాద్య తీర్థం త్రైలోక్యపూజితం।
స్నాత్వా తీర్థవరే రాజఁల్లోకానుద్ధరతే స్వకాన్ ॥ 3-81-45(19121)
శ్రీతీర్థం చ సమాసాద్య స్నాత్వా నియతమానసః।
అర్చయిత్వా పితౄందేవాన్విందతే శ్రియముత్తమాం ॥ 3-81-46(19122)
కపిలాతీర్థమాసాద్య బ్రహ్మచారీ సమాహితః।
తత్ర స్నాత్వాఽర్చయిత్వా చ పితౄన్స్వాందైవతాన్యపి ॥ 3-81-47(19123)
కపిలానాం సహస్రస్య ఫలంవిందతి మానవః।
సూర్యతీర్థం సమాసాద్య స్నాత్వా నియతమానసః ॥ 3-81-48(19124)
అర్చయిత్వా పితౄందేవానుపవాసపరాయణః।
అగ్నిష్టోమమవాప్నోతి సూర్యలోకం చ గచ్ఛతి ॥ 3-81-49(19125)
గవాం భగవనాసాద్య తీర్థసేవీ యథాక్రమం।
తత్రాభిషేకం కుర్వాణో గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-50(19126)
శంఖినీతీర్థమాసాద్య తీర్థసేవీ కురూద్వహ।
దేవ్యాస్తీర్థే నరః స్నాత్వా లభతే రూపముత్తమం ॥ 3-81-51(19127)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్రద్వారపాలమరుంతుకం।
తచ్చ తీర్థం సరస్వత్యాం యక్షేంద్రస్య మహాత్మనః ॥ 3-81-52(19128)
తత్రస్నాత్వా నరో రాజన్నగ్నిష్టోమఫలం లభేత్।
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర బ్రహ్మావర్తం నరోత్తమః ॥ 3-81-53(19129)
బ్రహ్మావర్తే నరః స్నాత్వా బ్రహ్మలోకమవాప్నుయాత్।
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర సుతీర్థకమనుత్తమం ॥ 3-81-54(19130)
తత్రసన్నిహితా నిత్యం పితరో దైవతైః సహ।
తత్రాభిషేకం కుర్వీత పితృదేవార్చనే రతః ॥ 3-81-55(19131)
అశ్వమేధమావాప్నోతి పితృలోకం చ గచ్ఛతి।
తతోంబుమత్యాం ధర్మజ్ఞ సుతీర్థకమనుత్తమం ॥ 3-81-56(19132)
కోశేశ్వరస్య తీర్థేషు స్నాత్వా భరతసత్తమ।
సర్వవ్యాధివినిర్ముక్తో బ్రహ్మలోకే మహీయతే ॥ 3-81-57(19133)
మాతృతీర్థం చ తత్రైవ యత్రస్నాతస్య భారత।
ప్రజా వివర్ధతే రాజన్న తన్వీం శ్రియమశ్నుతే ॥ 3-81-58(19134)
తతః శీతవనం గచ్ఛేన్నియతో నియతాశనః।
తీర్థం తత్రమహారాజ మహదన్యత్ర దుర్లభం ॥ 3-81-59(19135)
పునాతి గమనాదేవ కులమేకం నరాధిప।
కేశానభ్యుక్ష్ వై తస్మిన్పూతో భవతి భారత ॥ 3-81-60(19136)
తీర్థం తత్ర మహారాజ శ్వానలోమాపహం స్మృతం।
యత్ర విప్రా నరవ్యాఘ్ర విద్వాంసస్తీర్థతత్పరాః ॥ 3-81-61(19137)
గతిం గచ్ఛంతి పరమాం స్నాత్వా భరతసత్తమ।
శ్వానలోమాపనయనే తీర్థే భరతసత్తమ ॥ 3-81-62(19138)
ప్రాణాయామైర్నిర్హరంతి స్వలోమాని ద్విజోత్తమాః।
పూతాత్మానశ్చ రాజేంద్రప్రయాంతి పరమాం గతిం ॥ 3-81-63(19139)
దశాశ్వమేధికం చైవ తస్మింస్తీర్థే మహీపతే।
తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర గచ్ఛేత పరమాం గతిం ॥ 3-81-64(19140)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర మానుషం లోకవిశ్రుతం।
యత్ర కృష్ణమృగా రాజన్వ్యాధేన పరిపీడితాః ॥ 3-81-65(19141)
విగాహ్య తస్మిన్సరసి మానుషత్వముపాగతాః।
తస్మింస్తీర్థే నరః స్నాత్వా బ్రహ్మచారీ సమాహితః ॥ 3-81-66(19142)
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా స్వర్గలోకే మహీయతే।
మానుషస్య తు పూర్వేణ క్రోశమాత్రే మహీపతే ॥ 3-81-67(19143)
ఆపగా నామ విఖ్యాతా నదీసిద్ధనిషేవితా।
శ్యామాకభోజనం తత్రయః ప్రయచ్ఛతి మానవః ॥ 3-81-68(19144)
దేవాన్పితౄన్సముద్దిశ్య తస్య ధర్మఫలం మహత్।
ఏకస్మిన్భోజితే విప్రే కోటిర్భవతి భోజితా ॥ 3-81-69(19145)
తత్రస్నాత్వాఽర్చయిత్వా చ పితృన్వై దైవతాని చ।
ఉషిత్వా రజనీమేకామగ్నిష్టోమఫలం లభేత్ ॥ 3-81-70(19146)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర బ్రహ్మణః స్థానముత్తమం।
బ్రహ్మోదుంబరమిత్యేవ ప్రకాశం భువి భారత ॥ 3-81-71(19147)
తత్రసప్తర్షికుండేషు స్నాతస్ యనరపుంగవ।
కేదారే చైవరాజేంద్రకపింజలమహామునేః ॥ 3-81-72(19148)
బ్రహ్మాణమధిగత్వా చ శుచిః ప్రయతమానసః।
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా బ్రహ్మలోకం ప్రపద్యతే ॥ 3-81-73(19149)
కపింజలస్య కేదారం సమాసాద్య సుదుర్లభం।
అంతర్ధానమవాప్నోతి తపసా దగ్ధకిల్విషః ॥ 3-81-74(19150)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర శంకరం లోకవిశ్రుతం।
కృష్ణపక్షే చతుర్దశ్యామభిగంయ వృషధ్వజం ॥ 3-81-75(19151)
లభేత సర్వకామాన్హి స్వర్గలోకం చ గచ్ఛతి।
తిస్రః కోట్యస్తు తీర్థానాం శంకరే కురునందన ॥ 3-81-76(19152)
రుద్రకోట్యాం తథా కూపే హ్రదేషు చ మహీపతే।
శుద్ధాస్పదం చ తత్రైవ తీర్థం భరతసత్తమ ॥ 3-81-77(19153)
తత్రస్నాత్వాఽర్చయిత్వా చ దైవతాని పితౄనథ।
న దుర్గతిమవాప్నోతి వాజపేయం చ విందతి ॥ 3-81-78(19154)
కిందానే చ నరః స్నాత్వా కింజప్యే చ మహీపతే।
అప్రమేయమవాప్నోతి దానం జప్యం చ భారత ॥ 3-81-79(19155)
కలశ్యాం వార్యుపస్పృశ్య శ్రద్దధానో జితేంద్రియః।
అగ్నిష్టోమస్ యజ్ఞస్య ఫలం ప్రాప్నోతి మానవః ॥ 3-81-80(19156)
శంకరస్య తు పూర్వేణ నారదస్య మహాత్మనః।
తీర్థం కురుకులశ్రేష్ఠ అజానంతేతి విశ్రుతం ॥ 3-81-81(19157)
తత్రతీర్థే నరః స్నాత్వా ప్రాణానుత్సృజ్య భారత।
నారదేనాభ్యనుజ్ఞాతో లోకాన్ప్రాప్నోత్యనుత్తమానన్ ॥ 3-81-82(19158)
శుక్లపక్షే దశంయాం చ పుండరీకం సమావిశేత్।
తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్పౌండరీకఫలం లభేత్ ॥ 3-81-83(19159)
తతస్త్రివిష్టపం గచ్ఛేత్రిషు లోకేషు విశ్రుతం।
తత్ర వైతరణీ పుణ్యా నదీ పాపప్రణాశినీ ॥ 3-81-84(19160)
తత్ర స్నాత్వాఽర్చయిత్వా చ శూలపాణిం వృషధ్వజం।
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా గచ్ఛేత పరమాం గతిం ॥ 3-81-85(19161)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర ఫలకీవనముత్తమం।
తత్ర దేవాః సదా రాజన్ఫలకీవనమాశ్రితాః ॥ 3-81-86(19162)
తపశ్చరంతి విపులం బహువర్షసహస్రకం।
దృషద్వత్యాం నరః స్నాత్వా తర్పయిత్వా చ దేవతాః ॥ 3-81-87(19163)
అగ్నిష్టోమాతిరాత్రాభ్యాం ఫలం విందతి భారత।
తీర్తే చ సర్వదేవానాం స్నాత్వా భరతసత్తమ ॥ 3-81-88(19164)
గోసహస్రస్య రాజేంద్ర ఫలం విందతి మానవః।
పాణిస్వాతే నరః స్నాత్త్వా తర్పయిత్వా చ దేవతాః ॥ 3-81-89(19165)
అగ్నిష్టోమాతిరాత్రాభ్యాం ఫలం విందతి భారత।
రాజసూయమావాప్నోతి ఋషిలోకం చ విందతి ॥ 3-81-90(19166)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర మిశ్రకం తీర్థముత్తమం।
తత్ర తీర్థాని రాజేంద్ర మిశ్రితాని మహాత్మనా ॥ 3-81-91(19167)
వ్యాసేన నృపశార్దూల ద్విజార్థమితి నః శ్రుతం।
సర్వతీర్థేషు స స్నాతి మిశ్రకే స్నాతి యో నరః ॥ 3-81-92(19168)
తతో వ్యాసవనం గచ్ఛేన్నియతో నియతాశనః।
మనోజవే నరః స్నాత్వా గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-93(19169)
గత్వా మధువటీం చైవ దేవ్యాః స్థానం నరః శుచిః।
తత్ర స్నాత్వాఽర్చయిత్వా చ పితౄందేవాంశ్చ పూరుషః ॥ 3-81-94(19170)
స దేవ్యా సమనుజ్ఞాతో గోసహస్రఫలం లభేత్।
కౌశిక్యాః సంగమే యస్తు దృషద్వత్యాశ్చ భారత ॥ 3-81-95(19171)
స్నాతి వై నియతాహార సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే।
తతో వ్యాసస్థలీ నామ యత్రవ్యాసేన ధీమతా ॥ 3-81-96(19172)
పుత్రశోకాభితప్తేన దేహత్యాగే కృతా మతిః।
తతో దేవైస్తు రాజేంద్ర పునరుత్థాపితస్తదా ॥ 3-81-97(19173)
అభిగత్వా స్థలీం తస్య గోసహస్రఫలం లభేత్।
కిందత్తం కూపమాసాద్య తిలప్రస్థం ప్రదాయ చ ॥ 3-81-98(19174)
గచ్ఛేత పరమాం సిద్ధిమృణైర్ముక్తః కురూద్వహ।
వేదీతీర్థే నరః స్నాత్వా గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-99(19175)
అహస్ఛ సుదినం చైవ ద్వే తీర్థే లోకవిశ్రుతే।
తయోః స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర సూర్యలోకమవాప్నుయాత్ ॥ 3-81-100(19176)
మృగధూమం తతో గచ్ఛేత్రిషు లోకేషు విశ్రుతం।
తత్రాభిషేకం కుర్వీత గంగాయాం నృపసత్తమ ॥ 3-81-101(19177)
అర్చయిత్వా మహాదేవమశ్వమేధఫలం లభేత్।
దేవ్యాస్తీర్థే నరః స్నాత్వా గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-102(19178)
తతో వామనకం గచ్ఛేత్రిషు లోకేషు విశ్రుతం।
తత్రవిష్ణుపదే స్నాత్వా అర్చయిత్వా చ వామనం ॥ 3-81-103(19179)
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా విష్ణులోకం స గచ్ఛతి।
కులపునే నరః స్నాత్వా పునాతి స్వకులం తతః ॥ 3-81-104(19180)
పవనస్య హ్రదే స్నాత్వా మరుతాం తీర్థముత్తమం।
తత్రస్నాత్వా నఖ్యాఘ్ర విష్ణులోకే మహీయతే ॥ 3-81-105(19181)
అమరాణాం హ్రదే స్నాత్వా సమభ్యర్చ్యామరాధిపం।
అమరాణాం ప్రభావేన స్వర్గలోకే మహీయతే ॥ 3-81-106(19182)
శాలిహోత్రస్య తీర్థే చ శాలిశూర్పే యథావిధి।
స్నాత్వా నరవరశ్రేష్ఠ గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-107(19183)
శ్రీకుంజం చ సరస్వత్యాస్తీర్థం భరతసత్తమ।
తత్ర స్నాత్వా నరశ్రేష్ఠ అగ్నిష్టోమఫలం లభేత్ ॥ 3-81-108(19184)
తతో నైమిపకుంజం చ సమాసాద్య కురూద్వహ।
ఋషయః కిల రాజేంద్ర నైమిషేయాస్తపస్వినః ॥ 3-81-109(19185)
తీర్థయాత్రాం పురస్కృత్య కురుక్షేత్రం గతాః పురా।
`తత్ర తీర్థే నరః స్నాత్వా వాజిమేధఫలం లభేత్।'
తతః కుంజః సరస్వత్యాః కృతో భరతసత్తమ ॥ 3-81-110(19186)
ఋపీణామవకాశః స్యాద్యథా తుష్టికరో మహాన్।
కన్యాతీర్థే నరః స్నాత్వాగోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-111(19187)
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ కన్యాతీర్థమనుత్తమం।
కన్యాతీర్థే నరః స్నాత్వా అగ్నిష్టోమఫలం లభేత్ ॥ 3-81-112(19188)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర బ్రహ్మణస్తీర్థముత్తమం।
తత్రవర్ణావరః స్నాత్వా బ్రాహ్మణ్యం లభతే నరః ॥ 3-81-113(19189)
బ్రాహ్మణశ్చ విశుద్ధాత్మా గచ్ఛేత పరమాం గతిం।
తతో గచ్ఛేన్నరశ్రేష్ఠ సోమతీర్థమనత్తమం ॥ 3-81-114(19190)
తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్సోమలోకమవాప్నుయాత్।
సప్తసారస్వతం తీర్థం తతో గచ్ఛేన్నరాధిప ॥ 3-81-115(19191)
యత్ర మంకణకః సిద్ధో మహర్షిర్లోకవిశ్రుతః।
పురా మంకణకో రాజన్కుశాగ్రేణేతి నఃశ్రుతం ॥ 3-81-116(19192)
క్షతః కిల కరే రాజంస్తస్య శాకరసోఽస్రవత్।
స వై శాకరసం దృష్ట్వా హర్షావిష్టః ప్రనృత్తవాన్ ॥ 3-81-117(19193)
తతస్తస్మిన్ప్రనృత్తే తు స్థావరం జంగమం చ యత్।
ప్రనృత్తముభయం వీర తేజసా తస్య మోహితం ॥ 3-81-118(19194)
బ్రహ్మాదిభిః సురై రాజనృషిభిశ్చ తపోధనైః।
క్షిప్తో వై మహాదేవ ఋషేరర్థే నరాధిప ॥ 3-81-119(19195)
నాయం నృత్యేద్యథా దేవ తథా న్వం కర్తుమర్హసి।
తం ప్రనృత్తం సమాసాద్య హర్షావిష్టేన చేతసా।
సురాణాం హితకామార్థమృషిం దేవోఽభ్యభాషత ॥ 3-81-120(19196)
భోభో మహర్షే ధర్మజ్ఞ కిమర్థం నృత్యతే భవాన్।
హర్షస్థానం కిమర్థం వా తవాద్య మునిపుంగవ ॥ 3-81-121(19197)
ఋషిరువాచ। 3-81-122x(1987)
తపస్వినో ధర్మపథే స్థితస్య ద్విజసత్తమ।
కిం న పశ్యసి మే బ్రహ్మన్కరాచ్ఛాకరసం స్రుతం ॥ 3-81-122(19198)
యం దృష్ట్వాఽహం ప్రనృత్తోఽహం హర్షేణ మహతాఽన్వితః।
తం ప్రహస్యాబ్రవీద్దేవ ఋషిం రాగేణ మోహితం ॥ 3-81-123(19199)
అహం తు విస్మయం విప్ర న గచ్ఛామీతి పశ్య మాం।
ఏవముక్త్వా నరశ్రేష్ఠ మహాదేవేన ధీమతా ॥ 3-81-124(19200)
అంగుల్యగ్రేణ రాజేంద్రస్వాంగుష్ఠస్తాడితోఽనఘ।
తతో భస్మ క్షతాద్రాజన్నిర్గతం హిమసన్నిభం ॥ 3-81-125(19201)
తద్దృష్ట్వా వ్రీడితో రాజన్స మునిః పాదయోర్గతః।
నాన్యద్దేవాత్పరం మేనే రుద్రాత్పరతరం మహత్ ॥ 3-81-126(19202)
సురాసురస్య జగతో గతిస్త్వమసి శూలధృత్।
త్వయా సర్వమిదం సృష్టం త్రైలోక్యం సచరాచరం ॥ 3-81-127(19203)
త్వమేవ సర్వాన్గ్రససి పునరేవ యుగక్షయే।
దేవైరపి న శక్యస్త్వం పరిజ్ఞాతుం కుతో మయా ॥ 3-81-128(19204)
త్వయి సర్వే ప్రదృశ్యంతే సురా బ్రహ్మాదయోఽనఘ।
సర్వస్త్వమసి లోకానాం కర్తాకారయితా చ హ ॥ 3-81-129(19205)
త్వత్ప్రసాదాత్సురాః సర్వే నివసంత్యకుతోభయాః।
ఏవం స్తుత్వా మహాదేవమృషిర్వచనమబ్రవీత్ ॥ 3-81-130(19206)
త్వత్ప్రసాదాన్మహాదేవ తపో మే న క్షరేత వై।
తతో దేవః ప్రహృష్టాత్మా బ్రహ్మర్షిమిదమబ్రవీత్ ॥ 3-81-131(19207)
తపస్తే వర్ధతాం విప్ర మత్ప్రసాదాత్సహస్రశః।
ఆశ్రమే చేహ వత్స్యామి త్వయా సహ మహామునే ॥ 3-81-132(19208)
సప్తసారస్వతే స్నాత్వా అర్చయిష్యంతి యే తు మాం।
న తేషాం దుర్లభం కించిదిహ లోకే పరత్ర చ ॥ 3-81-133(19209)
సారస్వతం చ తే లోకం గమిష్యంతి న సంశయః।
ఏవముక్త్వా మహాదేవస్తత్రైవాంతరధీయత ॥ 3-81-134(19210)
పులస్త్య ఉవాచ। 3-81-135x(1988)
తతస్త్వౌశనసం గచ్ఛేత్రిషు లోకేషు విశ్రుతం।
యత్రబ్రహ్మాదయో దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః ॥ 3-81-135(19211)
కార్తికేయశ్చ భగవాంస్త్రిసంధ్యం కిల భారత।
సాన్నిధ్యమకరోన్నిత్యం భార్గవప్రియకాంయయా ॥ 3-81-136(19212)
కపాలమోచనం తీర్థం సర్వపాపప్రమోచనం।
తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥ 3-81-137(19213)
అగ్నితీర్థం తతో గచ్ఛేత్తత్ర స్నాత్వా నరర్షభ।
అగ్నిలోకమవాప్నోతి కులం చైవ సుముద్ధరేత్ ॥ 3-81-138(19214)
విశ్వామిత్రస్య తత్రైవ తీర్థం భరతసత్తమ।
తత్ర స్నాత్వా నరశ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణ్యమధిగచ్ఛతి ॥ 3-81-139(19215)
బ్రహ్మయోనిం సమాసాద్య శుచిః ప్రయతమానసః।
తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర బ్రహ్మలోకం ప్రపద్యతే ॥ 3-81-140(19216)
పునాత్యాసప్తమం చైవ కులం నాస్త్యత్రసంశయః।
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర తీర్థం త్రైలోక్యవిశ్రుతం ॥ 3-81-141(19217)
పృథూదకమితి ఖ్యాతం కార్తికేయస్య వై నృప।
తత్రాభిషేకం కుర్వీత పితృదేవార్చనే రతః ॥ 3-81-142(19218)
అజ్ఞానాజ్జ్ఞానతో వాఽపిస్త్రియా వా పురుషేణ వా।
యత్కించిదశుభం కర్మ కృతం మానుషబుద్ధినా ॥ 3-81-143(19219)
తత్సర్వం నశ్యతే తత్ర స్నాతమాత్రస్య భారత।
అశ్వమేధఫలం చాస్య స్వర్గలోకం చ గచ్ఛతి ॥ 3-81-144(19220)
పుణ్యమాహుః కురుక్షేత్రం కురుక్షేత్రాత్సరస్వతీ।
సరస్వత్యాశ్చ తీర్థాని తీర్థేభ్యశ్ పృథూదకం ॥ 3-81-145(19221)
ఉత్తమే సర్వతీర్థానాం యస్త్యజేదాత్మనస్తనుం।
పృథూదకే జప్యపరో నైవ శ్వో మరణం తపేత్ ॥ 3-81-146(19222)
గీతం సనత్కుమారేణ వ్యాసేన చ మహాత్మనా।
వేదే చ నియతం రాజన్నభిగచ్ఛేత్పృథూదకం ॥ 3-81-147(19223)
పృథూదకాత్తీర్థతమం నాన్యత్తీర్థం కురూద్వహ।
తన్మేధ్యం తత్పవిత్రం చ పావనం చ న సంశయః ॥ 3-81-148(19224)
తత్రస్నాత్వా దివం యాంతి యేఽపి పాపకృతో నరాః।
పృథూదకే నరశ్రేష్ఠ ఏవమాహుర్మనీషిణః ॥ 3-81-149(19225)
మధుస్రవం చ తత్రైవ తీర్థం భరతసత్తమ।
తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-150(19226)
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర తీర్థం దేవ్యా యథాక్రమం।
సరస్వత్యారుణాయాశ్చ సంగమే లోకవిశ్రుతే ॥ 3-81-151(19227)
త్రిరాత్రోపోషితః స్నాత్వా ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా।
అగ్నిష్టోమాతిరాత్రాభ్యాం ఫలం విందతి మానవః ॥ 3-81-152(19228)
ఆసప్తమం కులం చైవ పునాతి భరతర్షభ।
అవతీర్ణం చ తత్రైవ తీర్థం కురుకులోద్వహ ॥ 3-81-153(19229)
విప్రాణామనుకంపార్థం శార్ంగిణా నిర్మినం పురా।
వ్రతోపనయనాభ్యాం చాప్యుపవాసేన వాఽప్యుత ॥ 3-81-154(19230)
క్రియామంత్రైశ్చ సంయుక్తో బ్రాహ్మణః స్యాన్న సంశయః।
క్రియామంత్రవిహీనోఽపి తత్ర స్నాత్వా నరర్షభ।
చీర్ణవ్రతో భవేద్విద్వాందృష్టమేతత్పురాతనైః ॥ 3-81-155(19231)
సముద్రాశ్చాపి చత్వారః సమానీతాశ్ దర్భిణా।
తేషు స్నాతో నరశ్రేష్ఠ న దుర్గతిమవాప్నుయాత్ ॥ 3-81-156(19232)
ఫలాని గోసహస్రాణాం చతుర్ణాం విందతే చ సః।
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ తీర్థం శతసహస్రకం ॥ 3-81-157(19233)
సాహస్రకం చ తత్రైవ ద్వే తీర్థే లోకవిశ్రుతే।
ఉభయోర్హి నరః స్నాత్వా గోసరస్రఫంల లభేత్ ॥ 3-81-158(19234)
దానం వాఽప్యుపవాసో వా సహస్రగుణితం భవేత్।
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర రేణుకాతీర్థముత్తమం ॥ 3-81-159(19235)
తీర్తాభిషేకం కుర్వీత పితృదేవార్చనే రతః।
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా అగ్నిష్టోమఫలం లభేత్ ॥ 3-81-160(19236)
విమోచనముపస్పృశ్య జితమన్యుర్జితేంద్రియః।
ప్రతిగ్రహకృతైర్దోషైః సర్వైః స పరిముచ్యతే ॥ 3-81-161(19237)
తతః పంచవటీం గత్వా బ్రహ్మచారీ జితేంద్రియః।
పుణ్యేన మహతా యుక్తః సతాం లోకే మహీయతే ॥ 3-81-162(19238)
యత్రయోగేశ్వరః స్థాణుః స్వయమేవ వృషధ్వజః।
తమర్చయిత్వా దేవేశం గమనాదేవ సిద్ధ్యతి ॥ 3-81-163(19239)
తైజసం వారుణం తీర్థం దీప్యమానం స్వతేజసా।
యత్ర రబ్రహ్మాదిభిర్దైర్వైర్ఋషిభిశ్చ తపోధనైః ॥ 3-81-164(19240)
సైనాపత్యేన దేవానామభిషిక్తో గుహస్తదా।
తైజసస్య తు పూర్వేణ కురుతీర్థం కురూద్వహ ॥ 3-81-165(19241)
కురుతీర్థే నరః స్నాత్వా బ్రహ్మచారీ జితేంద్రియః।
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా బ్రహ్మలోకం ప్రపద్యతే ॥ 3-81-166(19242)
స్వర్గద్వారం తతో గచ్ఛేన్నియతో నియతాశనః।
స్వర్గలోకమవాప్నోతి బ్రహ్మలోకం చ గచ్ఛతి ॥ 3-81-167(19243)
తతో గచ్ఛేదనరకం తీర్థసేవీ నరాధిప।
తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్న దుర్గతిమవాప్నుయాత్ ॥ 3-81-168(19244)
తత్రబ్రహ్మా స్వయం నిత్యం దేవైః సహ మహీపతే।
అన్వాస్తే పురుషవ్యాఘ్ర నారాయణపురోగమైః ॥ 3-81-169(19245)
సాన్నిధ్యం తత్రరాజేంద్ర రుద్రపత్న్యాః కురూద్వహ।
అభిగంయ చ తాం దేవీం న దుర్గతిమవాప్నుయాత్ ॥ 3-81-170(19246)
తత్రైవ చ మహారాజ విశ్వేశ్వరముమాపతిం।
అభిగంయ మహాదేవం ముచ్యతే సర్వకిల్విషైః ॥ 3-81-171(19247)
నారాయణం చాభిగంయ పద్మనాభమరిందమ।
రాజమానో మహారాజ విష్ణులోకం చ గచ్ఛతి ॥ 3-81-172(19248)
తీర్థేషు సర్వదేవానాం స్నాతః స పురుషర్షభ।
సర్వదుఃఖైః పరిత్యక్తో ద్యోతతే శశివన్నరః ॥ 3-81-173(19249)
తతః స్వస్తిపురం గచ్ఛేత్తీర్థసేవీ నరాధిప।
ప్రదక్షిణముపావృత్య గోసహస్రఫలం లభేత్ ॥ 3-81-174(19250)
పావనం తీర్థమాసాద్య తర్పయేత్పితృదేవతాః।
అగ్నిష్టోమస్య యత్రస్య ఫలం ప్రాప్నోతి భారత ॥ 3-81-175(19251)
గంగాహ్రదశ్చ తత్రైవ కూపశ్చ భరతర్షభ।
తిస్రః కోట్యస్తు తీర్థానాం తస్మిన్కూపే మహీపతే ॥ 3-81-176(19252)
తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్స్వర్గలోకం ప్రపద్యతే।
ఆపగాయాం నరః స్నాత్వా అర్చయిత్వా మహేశ్వరం ॥ 3-81-177(19253)
గాణపత్యమవాప్నోతి కులం చైవ సముద్ధరేత్।
తతః స్థాణువటం గచ్ఛేత్రిషు లోకేషు విశ్రుతం ॥ 3-81-178(19254)
తత్ర స్నాత్వా స్థితో రాత్రిం రుద్రలోకమవాప్నయాత్।
బదరీకాననం గచ్ఛేద్వసిష్ఠస్యాశ్రమం గతః ॥ 3-81-179(19255)
బదరీం భక్షయేత్తత్ర త్రిరాత్రోపోషితో నరః।
సంయగ్ద్వాదశవర్షాణి బదరీం భక్షయేత్తు యః ॥ 3-81-180(19256)
త్రిరాత్రోపోషితస్తేన భవేత్తుల్యో నరాధిప।
ఇంద్రమార్గం సమాసాద్య తీర్థసేవీ నరాధిప ॥ 3-81-181(19257)
అహోరాత్రోపవాసేన శక్రలోకే మహీయతే।
ఏకరాత్రం సమాసాద్య ఏకరాత్రోషితో నరః ॥ 3-81-182(19258)
నియతః సత్యవాదీ చ బ్రహ్మలోకే మహీయతే।
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర తీర్థం త్రైలోక్యవిశ్రుతం ॥ 3-81-183(19259)
ఆదిత్యస్యాశ్రమో యత్ర తేజోరాశేర్మహాత్మనః।
తస్మింస్తీర్థే నరః స్నాత్వా పూజయిత్వా విభావసుం ॥ 3-81-184(19260)
ఆదిత్యలోకం వ్రజతి కులం చైవ సముద్ధరేత్।
సోమతీర్థే నరః స్నాత్వా తీర్థసేవీ నరాధిప ॥ 3-81-185(19261)
సోమలోకమవాప్నోతి నరో నాస్త్యత్రసంశయః।
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ దధీచస్య మహాత్మనః ॥ 3-81-186(19262)
తీర్థం పుణ్యతమం రాజన్పావనం లోకవిశ్రుతం।
యత్ర సారస్వతో యాతః సోంగిరాస్తపసో నిధిః ॥ 3-81-187(19263)
తస్మిస్తీర్థే నరః స్నాత్వా వాజిమేధఫలం లభేత్।
సారస్వతీం గతిం చైవ లభతే నాత్ర సంశయః ॥ 3-81-188(19264)
తతః కన్యాశ్రమం గచ్ఛేన్నియతో బ్రహ్మచర్యవాన్।
త్రిరాత్రోపోషితో రాజన్నియతో నియతాశనః ॥ 3-81-189(19265)
లభేత్కన్యాశతం దివ్యం స్వర్గలోకం చ గచ్ఛతి।
తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ తీర్థం సన్నిహతీమపి ॥ 3-81-190(19266)
తత్రబ్రహ్మాదయో దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః।
మాసిమాసి సమాయాంతి పుణ్యేన మహాతాఽన్వితాః ॥ 3-81-191(19267)
సన్నిహత్యాముపస్పృశ్య రాహుగ్రస్తే దివాకరే।
అశ్వమేధశతం తేన తత్రేష్టం శాశ్వతం భవేత్ ॥ 3-81-192(19268)
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని అంతరిక్షచరాణి చ।
నద్యో హ్రదాస్తడాగాశ్చ సర్వప్రస్రవణాని చ ॥ 3-81-193(19269)
ఉదపానాని వాప్యశ్చ తీర్థాన్యాయతనాని చ।
నిఃసంశయమమావాస్యాం సమేష్యంతి నరాధిప ॥ 3-81-194(19270)
మాసిమాసి నరవ్యాఘ్ర సన్నిహత్యాం న సంశయః।
తీర్థసన్నిహనాదేవ సన్నిహత్యేతి విశ్రుతా ॥ 3-81-195(19271)
తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ స్వర్గలోకే మహీయతే।
అమావాస్యాం తు తత్రైవ రాహుగ్రస్తే రదివాకరే ॥ 3-81-196(19272)
యః శ్రాద్ధం కురుతే మర్త్యస్తస్య పుణ్యఫంల శృణు।
అశ్వమేధసహస్రస్య సంయగిష్టస్య యత్ఫలం ॥ 3-81-197(19273)
స్నాత ఏవ సమాప్నోతి కృత్వా శ్రాద్ధం చ మానవః।
యత్కించిద్దుష్కృతంకర్మ స్త్రియా వా పురుషేణ వా ॥ 3-81-198(19274)
స్నాతమాత్రస్య తత్సర్వం నశ్యతే నాత్ర సంశయః।
పద్మవర్ణేన యానే బ్రహ్మలోకం ప్రపద్యతే ॥ 3-81-199(19275)
అభివాద్య తతో యక్షం ద్వారపాలం మచక్రుకం।
కోటితీర్థముపస్పృశ్య లభేద్బహుసువర్ణకం ॥ 3-81-200(19276)
గంగాహ్రదశ్చ తత్రైవ తీర్థం భరతసత్తమ।
తత్రస్నాయీత ధర్మజ్ఞ బ్రహ్మచారీ సమాహితః ॥ 3-81-201(19277)
రాజసూయాశ్వమేధాభ్యాం ఫలం విందతి మానవః।
పృథివ్యాం నైమిషం తీర్థమంతరిక్షే చ పుష్కరం ॥ 3-81-202(19278)
త్రయాణామపి లోకానాం కురుక్షేత్రం విశిష్యతే।
పాంసవోపి కురుక్షేత్రాద్వాయునా సముదీరితాః ॥ 3-81-203(19279)
అపి దుష్కృతకర్మాణం నయంతి పరమాం గతిం।
దక్షిణేన సరస్వత్యా ఉత్తరేణ దృషద్వతీం ॥ 3-81-204(19280)
యే వసంతి కురుక్షేత్రే తేవసంతి త్రివిష్టపే।
కురుక్షేత్రం గమిష్యామి కురుక్షేత్రే వసాంయహం।
అప్యేకాం వాచముత్సృజ్య సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥ 3-81-205(19281)
బ్రహ్మవేదీ కురుక్షేత్రం పుణ్యం బ్రహ్మర్షిసేవితం।
తస్మిన్వసంతి యే మర్త్యా న తే శోచ్యాః కథంచన ॥ 3-81-206(19282)
తరంతుకారంతుకయోర్యదంతరం
రామహ్రదానాం చ మచక్రుకస్య చ।
ఏతత్కురుక్షేత్రసమంతపంచకం
పితామహస్యోత్తరవేదిరుచ్యతే ॥ 3-81-207(19283)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి తీర్థయాత్రాపర్వణి ఏకాశీతితమోఽధ్యాయః ॥ 81 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-81-7 కుత్సితం రౌతీతి కురు తస్య క్షేపణాత్రాయత ఇతి కురుక్షేత్ర పాపనివర్తకం ॥
3-81-9 తతశ్చ మంతుకం రాజన్నితి ధ. పాఠః।
తతో మచక్రుకం నామేతి ఝ. పాఠః ॥
3-81-63 ప్రాణాయామైర్హరంతీహ శ్వానలోమా ద్విజోత్తమా ఇతి ధ. పాఠః ॥
3-81-125 హిమసన్నిభ అతిశ్వేతమిక్షువికారం ఖండశర్కరాఖ్యం ॥
3-81-192 సన్నిహత్యాం కురుక్షేత్రే ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.